ROYALTIES

 CHAPTER 3 : Royalties

Μια ουσιαστική πτυχή της έρευνάς μου ήταν η κατανόηση των δικαιωμάτων για το ΕP για τη διασφάλιση της σωστής δημοσίευσης. 

Σύμφωνα με το Νόμο 2121/1993 «οι πνευματικοί δημιουργοί, με τη δημιουργία του έργου, αποκτούν πάνω σε αυτό πνευματική ιδιοκτησία, που περιλαμβάνει...το δικαίωμα της εκμετάλλευσης του έργου (περιουσιακό δικαίωμα) και το δικαίωμα της προστασίας του προσωπικού τους δεσμού προς αυτό (ηθικό δικαίωμα).

Το πνευματικό δικαίωμα αποκτάται αυτοδικαίως χωρίς να απαιτείται αίτηση του δημιουργού ή καταχώριση του έργου σε κάποια υπηρεσία και αυτομάτως μπορεί να ασκηθούν τόσο το περιουσιακό δικαίωμα και οι εξουσίες που απορρέουν από αυτό, όσο και το ηθικό δικαίωμα.

Το περιουσιακό δικαίωμα δίνει στο δημιουργό την εξουσία να επιτρέπει ή να απαγορεύει κάθε δημόσια χρήση του έργου του, κρατώντας ουσιαστικά για τον εαυτό του την αξίωση αμοιβής μέσω της εμπορικής εκμετάλλευσής του.

Ο δημιουργός μπορεί συνεπώς να μεταβιβάσει ή να παραχωρήσει άδεια εκμετάλλευσης μόνο για μία ή για κάποιες από αυτές τις εξουσίες, κρατώντας τις άλλες για τον εαυτό του ή παραχωρώντας τις σε άλλους. Οι κυρίως επιμέρους εξουσίες (τρόποι εκμετάλλευσης) είναι:

• Η εγγραφή

• Η αναπαραγωγή

• Η δημιουργία παράγωγου έργου

• Η διανομή

• Η εκμίσθωση και ο δημόσιος δανεισμός

• Η δημόσια εκτέλεση και παρουσίαση

• Η ραδιοτηλεοπτική μετάδοση

• Η δημοσίευση 

• Η πατρότητα

• Η ακεραιότητα του έργου 

• Η προσπέλαση στο έργο

• Την υπαναχώρηση

• Να το διαγράψω

• Να το αντικαταστήσω

• Να ζητήσω άδεια

Το ηθικό δικαίωμα του δημιουργού προέρχεται κι αυτό από την ανθρωπιστική αντίληψη για την πνευματική ιδιοκτησία και είναι άγνωστο (τουλάχιστον σε τέτοιο εύρος) στο αγγλοσαξωνικό σύστημα του copyright. Βασική παραδοχή είναι ότι ο δημιουργός έχει έναν ιδιαίτερο δεσμό με το δημιούργημά του πέρα από το δικαίωμα οικονομικής εκμετάλλευσης. Το έργο αποτελεί εξωτερίκευση της προσωπικότητάς του. Έχει και αυτό, όπως και το περιουσιακό δικαίωμα, επιμέρους εκφάνσεις. Είναι όμως, σε αντίθεση με το περιουσιακό δικαίωμα, αμεταβίβαστο και ο δημιουργός δεν μπορεί να παραιτηθεί από αυτό. Το ηθικό δικαίωμα, σε αντίθεση με το περιουσιακό, δε μεταφράζεται σε επιπλέον αμοιβή του δημιουργού, δεν εξαγοράζεται. Οι επιμέρους εξουσίες είναι :

Το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας έχει περιορισμούς, οι οποίοι σκοπό έχουν να συμβιβάσουν την προστασία του δημιουργού με το δικαίωμα του χρήστη να απολαμβάνει το αποκτηθέν αντίτυπο ή δημιούργημα και με το δημόσιο συμφέρον. Η ελληνική νομοθεσία περιέχει συγκεκριμένες εξαιρέσεις που προβλέπει ρητά ο νόμος. Χρήσεις πέρα από αυτές τις εξαιρέσεις συνιστούν προσβολή του δικαιώματος του δημιουργού. Οι περιορισμοί αφορούν μόνο το περιουσιακό δικαίωμα. Το ηθικό δικαίωμα του δημιουργού πρέπει πάντοτε να γίνεται σεβαστό.

Η πιο βασική εξαίρεση είναι η χρήση εντός της ιδιωτικής σφαίρας του κατόχου νόμιμου αντιτύπου του έργου. Ο χρήστης μπορεί να το αναπαράγει χωρίς να χρειάζεται να καταβάλλει αμοιβή. Ιδιωτική είναι η χρήση που γίνεται εντός του οικογενειακού και στενού κοινωνικού περιβάλλοντος. Παρ’ όλα αυτά η ιδιωτική χρήση δεν επιτρέπεται να παρεμποδίζει την κανονική εκμετάλλευση του έργου.

Επιτρέπεται χωρίς άδεια του δημιουργού και χωρίς καταβολή αμοιβής η αναπαραγωγή σύντομων αποσπασμάτων έργων με σκοπό την υποστήριξη της γνώμης αυτού που αναπαράγει το απόσπασμα ή την κριτική της γνώμης του αρχικού δημιουργού και μόνο στο βαθμό που η αναπαραγωγή δικαιολογείται από το σκοπό αυτόν.

Για να εξασφαλιστεί το ηθικό δικαίωμα του αρχικού δημιουργού, ο νόμος ορίζει ότι η παράθεση του αποσπάσματος πρέπει να συνοδεύεται από την ένδειξη της πηγής και των ονομάτων του δημιουργού και του εκδότη, εφόσον τα ονόματα αυτά εμφανίζονται στην πηγή.

Επιτρέπεται η αναπαραγωγή λόγων, αγορεύσεων, κηρυγμάτων κλπ. από μέσα μαζικής ενημέρωσης για λόγους ενημέρωσης του κοινού επί επίκαιρων γεγονότων, καθώς και περιλήψεων ή αποσπασμάτων διαλέξεων που έγιναν δημόσια. Επίσης επιτρέπεται η αναπαραγωγή και μετάδοση από ΜΜΕ έργων που παρουσιάζονται δημόσια, στο βαθμό που είναι απαραίτητες για λόγους περιγραφής επίκαιρων γεγονότων και ενημέρωσης του κοινού.

Αν στο έργο μας έχει χρησιμοποιηθεί υλικό τρίτων θα πρέπει να γνωρίζουμε αρχικά αν η χρήση του είναι νόμιμη ή όχι. Συνοπτικά εάν παραθέτουμε αποσπάσματα με σκοπό την υποστήριξη της γνώμης ή την κριτική επί αυτής χωρίς να θίγεται το ηθικό δικαίωμα του δημιουργού επί του έργου του και με την προϋπόθεση ότι αναφέρεται σαφώς η πηγή και τα ονόματα δημιουργού και εκδότη δε χρειάζεται να αλλάξουμε κάτι. H πνευματική ιδιοκτησία, διαρκεί όσο η ζωή του δημιουργού και 70 χρόνια μετά το θάνατό του. 

Για οτιδήποτε θεωρώ ότι δεν έχω άδεια χρήσης, συνεπώς και δημοσίευσης θα πρέπει: 

Η δημοσίευση ενός EP που περιλαμβάνει τόσο πρωτότυπα τραγούδια όσο και τραγούδια με samples περιλαμβάνει διάφορους τύπους δικαιωμάτων. Ακολουθεί μια ανάλυση των διαφορετικών τύπων δικαιωμάτων που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη:

 1. Μηχανικά δικαιώματα : Πρόκειται για δικαιώματα που καταβάλλονται στον τραγουδοποιό/συνθέτη κάθε φορά που δημιουργεί ένα αντίγραφο ενός τραγουδιού. Για τα πρωτότυπα τραγούδια που έχω δημιουργήσει, θα κερδίσω μηχανικά δικαιώματα. Για τα τραγούδια του sample, θα πρέπει να καταβληθούν μηχανικά δικαιώματα στους αρχικούς τραγουδοποιούς/συνθέτες του υλικού του sample.

 2. Δικαιώματα απόδοσης : Τα δικαιώματα απόδοσης κερδίζονται κάθε φορά όταν τα τραγούδια εκτελούνται δημόσια (ζωντανές παραστάσεις, αναπαραγωγή ραδιοφώνου, υπηρεσίες ροής κ.λπ.). Ως τραγουδοποιός/συνθέτης των πρωτότυπων τραγουδιών, θα κερδίσω δικαιώματα ερμηνείας. Για τα τραγούδια του sample, τα δικαιώματα εκτέλεσης θα μοιράζονται μεταξύ εμένα και των αρχικών δημιουργών του sample, ανάλογα με τις συμφωνίες που έχουν συναφθεί.

 3. Δικαιώματα συγχρονισμού : Εάν τα τραγούδια χρησιμοποιούνται σε τηλεοπτικές εκπομπές, ταινίες, διαφημίσεις ή βιντεοπαιχνίδια, κερδίζω δικαιώματα συγχρονισμού. Για πρωτότυπα τραγούδια, θα κέρδιζα αυτά τα δικαιώματα. Για τα τραγούδια sampling, τα δικαιώματα συγχρονισμού θα έπρεπε να μοιραστούν με τους αρχικούς δημιουργούς του υλικού του sample.

 4. Δικαιώματα κύριας ηχογράφησης : Πρόκειται για δικαιώματα που κερδίζονται από την πραγματική ηχογράφηση. Εφόσον κάνω την παραγωγή, τη μίξη και το master του EP, είμαι κάτοχος των βασικών ηχογραφήσεων και θα κερδίζω αυτά τα δικαιώματα τόσο για πρωτότυπα όσο και για samples τραγουδιών. Ωστόσο, για τα samples τραγουδιών, θα πρέπει να έχω αποκτήσει και ενδεχομένως να πληρώσω για το δικαίωμα χρήσης των samples (μέσω άδειας ή απευθείας συμφωνίας).

 5. Εκκαθάριση samples : Για τα τραγούδια του samples, πρέπει να ληφθεί υπόψιν η άδεια από τους αρχικούς κατόχους πνευματικών δικαιωμάτων. Αυτό συνήθως περιλαμβάνει:

 - Άδεια κύριας χρήσης : Άδεια από τον κάτοχο της αρχικής ηχογράφησης (συνήθως δισκογραφική).

 - Αμοιβή εκκαθάρισης samples : Πληρωμή στον κάτοχο των πνευματικών δικαιωμάτων για τη χρήση του sample.

 - Διαπραγμάτευση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας : Ο αρχικός κάτοχος πνευματικών δικαιωμάτων ενδέχεται να ζητήσει μερίδιο από τα δικαιώματα από το νέο έργο.

 6. Δικαιώματα δημοσίευσης : Τα δικαιώματα δημοσίευσης περιλαμβάνουν το δικαίωμα στη σύνθεση του τραγουδιού. Για τα πρωτότυπα τραγούδια, πρέπει να γίνει έλεγχος για τα δικαιώματα έκδοσης και να κερδηθούν αυτά τα δικαιώματα. Για τα δείγματα τραγουδιών, τα δικαιώματα δημοσίευσης μοιράζονται με τους αρχικούς τραγουδοποιούς/συνθέτες, βάσει των συμφωνιών που έχουν γίνει.

Βήματα για τη διαχείριση δικαιωμάτων:

1. Καταχώριση των τραγούδιών : Βεβαίωση ότι τα πρωτότυπα τραγούδια σας έχουν εγγραφεί σε έναν Οργανισμό Δικαιωμάτων Ερμηνείας (PRO) όπως ο ASCAP, ο BMI ή ο SESAC για να εισπράξετε δικαιώματα απόδοσης.

2. Απόκτηση εκκαθαρίσεις δειγμάτων : Εξασφάλιση των απαραίτητων αδειών και συμφωνιών για τα samples που χρησιμοποιούνται στο EP.

3. Διαπραγμάτευση διαχωρισμών : Επεξεργασία τις διαιρέσεις δικαιωμάτων με τους κατόχους πνευματικών δικαιωμάτων των samples.

4. Χρήση μιας υπηρεσίας διανομής : Διανομείς όπως το DistroKid, το TuneCore ή το CD Baby μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση και τη διανομή της μουσικής, ενώ ορισμένοι μπορεί να βοηθήσουν με τη συλλογή δικαιωμάτων.

Είναι σημαντικό να γίνει σωστή διαχείριση αυτών των πτυχών, ώστε να διασφαλίσετούν ότι θα αποζημιωθούν σωστά για το έργο, σεβόμενοι παράλληλα τα δικαιώματα των αρχικών δημιουργών του υλικού των samples.

Λόγο τη χρήση samples σε αυτόν το δίσκο κρίνεται απαραίτητο να γινει εκαθάριση δικαιωμάτων για χρήση και κυκλοφορία της πνευματικής ιδιοκτησίας κάνω εγγραφή στις εταιρίες Αυτοδιαχείριση ή στην ΕΔΕΜ. Εκεί θα μου δώσουν ένα 9 ψηφίο αριθμό το IPI για να αναγνωρίζουν τον artist. Στο συγκεκριμένο αυτό δίσκο η δεύτερη πλευρά έχει συνθεθεί από άλλο καλλιτέχνη. Αν θέλω να μπω σε δισκογραφική υπογράφω δισκογραφικό συμβόλαιο με δυο ξεχωριστές συμβάσεις. Μια εκδοτική για το πνευματικό μου δικαίωμα και δισκογραφική αποκτώντας ένα ποσοστό επί των πωλήσεων. Επίσης αν θέλω να ανεβάσω ανεξάρτητα τον δίσκο όπως στο Spotify, YouTube και Apple music πρέπει να το κάνω από online διανομέα όπως TuneCore, DistroKid, CD Baby και Record Union.